Tổng quan bài viết
Đăng bởi: Vy To 3/11/2026
Hợp tác xã (HTX) không chỉ là mô hình liên kết các thành viên để cùng sản xuất, kinh doanh và sử dụng dịch vụ mà còn là tổ chức có tư cách pháp nhân, phải thực hiện các nghĩa vụ tài chính theo quy định của pháp luật.
Trong quá trình hoạt động, HTX có thể phát sinh nhiều vấn đề liên quan đến thuế, hóa đơn, chứng từ, kê khai và báo cáo tài chính. Việc hiểu đúng thuế hợp tác xã giúp ban quản lý chủ động theo dõi doanh thu, chi phí, giao dịch với thành viên và giao dịch bên ngoài, đồng thời hạn chế sai sót khi thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước.
Tuy nhiên, không phải mọi HTX đều có nghĩa vụ thuế giống nhau. Việc xác định nghĩa vụ cụ thể cần căn cứ vào lĩnh vực hoạt động, loại giao dịch, thu nhập phát sinh, phương pháp tính thuế và điều kiện áp dụng chính sách ưu đãi theo quy định hiện hành.
Theo Luật Hợp tác xã số 17/2023/QH15, hợp tác xã là tổ chức có tư cách pháp nhân do các thành viên tự nguyện thành lập, hợp tác tương trợ trong sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý.
Khác với mô hình doanh nghiệp chủ yếu thực hiện giao dịch với khách hàng, đối tác bên ngoài, HTX có thể phát sinh cả giao dịch nội bộ với thành viên và giao dịch bên ngoài. Chẳng hạn, HTX nông nghiệp có thể cung ứng vật tư, dịch vụ sản xuất cho thành viên, đồng thời thu mua và bán nông sản ra thị trường.
Đặc điểm này khiến việc theo dõi doanh thu, chi phí và phân phối thu nhập cần được tổ chức rõ ràng. Theo Điều 91 Luật Hợp tác xã 2023, HTX phải thực hiện công tác kế toán và lập báo cáo tài chính theo pháp luật về kế toán. Đồng thời, HTX được quyết định việc theo dõi, hạch toán riêng giao dịch nội bộ và giao dịch bên ngoài. Nếu không theo dõi, hạch toán riêng giao dịch nội bộ thì toàn bộ giao dịch của HTX được coi là giao dịch bên ngoài.
Vì vậy, việc xây dựng quy trình quản lý tài chính, phân loại giao dịch và lưu trữ chứng từ ngay từ đầu là cơ sở quan trọng để HTX kiểm soát hoạt động và rà soát nghĩa vụ thuế.
Nghĩa vụ thuế của HTX được xác định dựa trên hoạt động thực tế và quy định áp dụng cho từng loại thuế. Dưới đây là những nhóm nghĩa vụ HTX thường cần rà soát.
Thuế giá trị gia tăng (GTGT) liên quan đến hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế trong quá trình sản xuất, kinh doanh. Khi xác định nghĩa vụ thuế GTGT, HTX cần xem xét loại hàng hóa, dịch vụ cung cấp, đối tượng giao dịch, phương pháp tính thuế và các điều kiện liên quan.
Đối với HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, cần đặc biệt lưu ý rằng không thể mặc định mọi sản phẩm nông nghiệp đều được xử lý thuế giống nhau.
Theo quy định tại Luật Thuế GTGT hiện hành:
HTX nên rà soát:
Lưu ý: Không được đồng nhất ba trường hợp không chịu thuế GTGT, áp dụng thuế suất 0% và không phải kê khai, tính nộp thuế GTGT. Đây là những cách xử lý thuế khác nhau, có điều kiện áp dụng riêng.
Xem thêm: Phân biệt hàng không chịu thuế GTGT và thuế suất 0%
Hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã thuộc đối tượng nộp thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) khi phát sinh thu nhập chịu thuế theo quy định. Việc xác định số thuế phải nộp căn cứ vào thu nhập tính thuế, các khoản doanh thu, chi phí được trừ và chính sách miễn, giảm hoặc ưu đãi thuế nếu HTX đáp ứng điều kiện.
Theo Điều 4 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15, một số khoản thu nhập của HTX và liên hiệp HTX thuộc diện được miễn thuế TNDN, bao gồm:
Như vậy, HTX có thể được hưởng chính sách miễn thuế TNDN đối với những khoản thu nhập đáp ứng điều kiện pháp luật. Tuy nhiên, không phải toàn bộ doanh thu hoặc thu nhập của mọi HTX đều mặc nhiên được miễn thuế.
Để xác định đúng nghĩa vụ thuế, HTX cần phối hợp với bộ phận kế toán rà soát:
Đối với HTX có nhiều hoạt động sản xuất, kinh doanh, việc phân loại và hạch toán riêng từng khoản thu nhập là cần thiết để xác định chính xác phạm vi miễn thuế, tránh áp dụng ưu đãi không đúng quy định.
HTX có sử dụng lao động và phát sinh chi trả tiền lương, tiền công hoặc các khoản thu nhập khác thuộc diện chịu thuế cần thực hiện trách nhiệm liên quan đến thuế thu nhập cá nhân (TNCN) theo quy định.
Tổ chức chi trả thu nhập có trách nhiệm xác định trường hợp phải khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay cho cá nhân theo quy định tương ứng. HTX cần quản lý đầy đủ thông tin người lao động, hợp đồng, bảng lương, các khoản phụ cấp và chứng từ chi trả để phục vụ việc xác định nghĩa vụ thuế.
Từ kỳ tính thuế năm 2026, các quy định liên quan đến thu nhập từ tiền lương, tiền công và thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú được áp dụng theo Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15. Vì vậy, HTX cần cập nhật quy định mới khi thực hiện khấu trừ và kê khai thuế cho người lao động.
Ngoài thuế GTGT, TNDN và TNCN, HTX có thể phát sinh những nghĩa vụ tài chính khác tùy theo lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, tài sản và hoạt động thực tế.
Ví dụ:
Lưu ý về lệ phí môn bài năm 2026: Theo Nghị quyết 198/2025/QH15, việc thu và nộp lệ phí môn bài chấm dứt từ ngày 01/01/2026. Do đó, HTX không phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ lệ phí môn bài cho năm 2026 và các năm tiếp theo. Các khoản còn phải nộp của thời gian trước đó (nếu có) cần được rà soát và xử lý theo quy định.
Bên cạnh các quy định về thuế GTGT và TNDN, HTX còn được hưởng một số chính sách hỗ trợ về thuế, phí và lệ phí theo Luật Hợp tác xã và pháp luật thuế liên quan.
Theo Điều 22 Luật Hợp tác xã, tổ hợp tác, HTX và liên hiệp HTX được hưởng mức ưu đãi thuế, phí và lệ phí cao nhất trong cùng lĩnh vực, ngành nghề và địa bàn theo quy định pháp luật.
Một số chính sách đáng chú ý gồm:
Việc được hưởng chính sách ưu đãi không đồng nghĩa với việc HTX được miễn tất cả các loại thuế. Mỗi khoản thu nhập, giao dịch hoặc hoạt động cần được đối chiếu với quy định cụ thể để xác định điều kiện áp dụng.
Đặc biệt, với giao dịch nội bộ, HTX cần xác định đúng bản chất giao dịch, đối tượng tham gia và thực hiện hạch toán theo quy định. Không nên mặc định mọi giao dịch phát sinh giữa HTX và thành viên đều tự động được miễn thuế.
Kê khai và nộp thuế không chỉ là công việc thực hiện vào kỳ hạn cuối cùng. Để hạn chế sai sót, HTX cần duy trì việc kiểm tra dữ liệu thường xuyên và có quy trình phối hợp giữa người quản lý, kế toán và các bộ phận phát sinh giao dịch.
HTX nên ghi nhận doanh thu theo từng hoạt động, từng nhóm hàng hóa hoặc dịch vụ và từng loại giao dịch. Với mô hình có giao dịch nội bộ, cần xác định cách theo dõi phù hợp để dữ liệu phục vụ kế toán và kê khai được rõ ràng.
Trước khi thực hiện kê khai, HTX nên đối chiếu doanh thu, hóa đơn, chứng từ, thanh toán và số liệu kế toán. Việc đối chiếu giúp phát hiện sớm các trường hợp thiếu chứng từ, ghi nhận chưa đúng kỳ hoặc dữ liệu chưa thống nhất giữa các bộ phận.
Đối với HTX có hoạt động thuộc diện miễn thuế hoặc ưu đãi thuế, cần kiểm tra thêm hồ sơ chứng minh điều kiện áp dụng và số liệu hạch toán riêng liên quan.
HTX cần phân công người phụ trách theo dõi thời hạn kê khai, nộp thuế và lưu trữ hồ sơ. Kỳ kê khai và thời hạn nộp hồ sơ phụ thuộc vào từng sắc thuế, phương pháp kê khai và điều kiện của người nộp thuế.
Vì vậy, lịch công việc nên được cập nhật theo nghĩa vụ thực tế của đơn vị và quy định quản lý thuế hiện hành, thay vì chỉ dựa vào thói quen hoặc nhắc việc thủ công.
Khi HTX mở rộng ngành nghề, thay đổi phương thức bán hàng, phát sinh giao dịch mới hoặc thay đổi quy mô hoạt động, các nghĩa vụ liên quan cũng cần được rà soát lại.
Việc cập nhật chính sách nên dựa trên văn bản pháp luật đang có hiệu lực và được người phụ trách chuyên môn kiểm tra trước khi áp dụng.
Hóa đơn, chứng từ và sổ sách kế toán là cơ sở để phản ánh giao dịch kinh tế, theo dõi tài chính và phục vụ việc xác định nghĩa vụ thuế. HTX cần tổ chức lưu trữ hồ sơ có hệ thống, bảo đảm dữ liệu có thể tra cứu khi cần đối chiếu hoặc giải trình.
Từ ngày 01/07/2026, việc lập, quản lý và sử dụng hóa đơn điện tử được thực hiện theo Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC cùng các quy định liên quan.
Theo quy định, khi bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ, người bán phải lập hóa đơn điện tử giao cho người mua, trừ các trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử theo quy định.
HTX cần xác định:
Đối với HTX có nhiều điểm hoạt động hoặc nhiều bộ phận cùng phát sinh giao dịch, việc thống nhất quy trình lập và kiểm tra hóa đơn giúp hạn chế tình trạng thiếu thông tin hoặc ghi nhận không đồng nhất.
Chứng từ cần được lập, kiểm tra và lưu trữ theo quy định, phù hợp với từng nghiệp vụ phát sinh. HTX nên có quy trình tiếp nhận chứng từ từ các bộ phận, kiểm tra tính đầy đủ trước khi chuyển cho kế toán ghi nhận.
Một số chứng từ thường cần quản lý gồm hợp đồng kinh tế, phiếu nhập kho, phiếu xuất kho, biên bản giao nhận hàng hóa, chứng từ thanh toán, bảng lương và các tài liệu liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Luật Hợp tác xã 2023 quy định HTX và liên hiệp HTX phải thực hiện công tác kế toán, lập báo cáo tài chính theo pháp luật về kế toán.
Bộ Tài chính ban hành Thông tư 71/2024/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán đối với HTX, liên hiệp HTX. Thông tư có hiệu lực từ ngày 07/10/2024, áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2025 và thay thế Thông tư 24/2017/TT-BTC.
Thông tư 71/2024/TT-BTC hướng dẫn về chứng từ, tài khoản kế toán, nguyên tắc ghi sổ và lập báo cáo tài chính; không thay thế các quy định về xác định nghĩa vụ thuế của HTX.
HTX nên xây dựng hệ thống lưu trữ để dễ dàng tra cứu các nhóm hồ sơ sau:
Nhóm hồ sơ
Nội dung cần quản lý
Hồ sơ pháp lý
Giấy chứng nhận đăng ký HTX, điều lệ, quy chế và tài liệu liên quan
Hồ sơ giao dịch
Hợp đồng, đơn hàng, biên bản giao nhận và hồ sơ thanh toán
Hóa đơn, chứng từ
Hóa đơn đầu vào, đầu ra và chứng từ kế toán
Sổ sách kế toán
Sổ kế toán, dữ liệu ghi nhận giao dịch và báo cáo tài chính
Hồ sơ thuế
Tờ khai, chứng từ nộp thuế và tài liệu phục vụ đối chiếu, giải trình
Quản lý thuế hiệu quả bắt đầu từ dữ liệu hoạt động được ghi nhận đầy đủ và có thể kiểm tra. Với HTX có nhiều thành viên, nhiều nhóm sản phẩm hoặc nhiều hoạt động kinh doanh, việc tổng hợp thông tin bằng các bảng tính rời rạc có thể khiến quá trình đối chiếu mất thời gian và khó kiểm soát lịch sử thay đổi.
HTX có thể cân nhắc chuẩn hóa quy trình quản lý theo các hướng sau:
Tập trung dữ liệu hoạt động: Thống nhất cách ghi nhận hàng hóa, dịch vụ, doanh thu, chi phí và giao dịch với thành viên để thuận tiện theo dõi, tổng hợp.
Liên kết nghiệp vụ: Kết nối quy trình bán hàng, mua hàng, kho, công nợ và kế toán nhằm hạn chế nhập liệu trùng lặp, giảm chênh lệch giữa các bộ phận.
Phân quyền và kiểm soát: Phân công người phụ trách theo từng nghiệp vụ, xác định quyền truy cập và quy trình kiểm tra dữ liệu để tăng tính minh bạch.
Ứng dụng giải pháp công nghệ: Tùy quy mô và nhu cầu, HTX có thể sử dụng phần mềm quản lý hoạt động kinh doanh, quản lý kho, phần mềm kế toán, hóa đơn điện tử và chữ ký số để hỗ trợ công việc vận hành.
BADO cung cấp nhóm giải pháp và dịch vụ hỗ trợ quản lý thuế, kế toán cho tổ chức kinh doanh, bao gồm phần mềm quản lý hoạt động kinh doanh, hóa đơn điện tử, chữ ký số và hỗ trợ kế toán - thuế.
Các giải pháp này hỗ trợ HTX quản lý dữ liệu bán hàng, doanh thu, hàng hóa, hóa đơn và chứng từ thuận tiện hơn; đồng thời hỗ trợ quá trình tổng hợp, đối chiếu thông tin phục vụ công tác kế toán và thực hiện nghĩa vụ thuế.
Tùy theo quy mô, lĩnh vực hoạt động và quy trình hiện tại, HTX có thể trao đổi với BADO để được tư vấn, lựa chọn giải pháp phù hợp thay vì triển khai riêng lẻ từng công cụ.
Sáng ngày 03/11/2026, Liên minh Hợp tác xã tỉnh Đồng Tháp đã tổ chức hội thảo với chủ đề “Thuế cho HTX thành viên” tại Khách sạn Cao Lãnh, số 8, đường 30/4, xã Mỹ Thọ, tỉnh Đồng Tháp.
Chương trình có quy mô dự kiến 100 khách mời, với thành phần tham dự là đại diện các hợp tác xã và thành viên HTX. Hội thảo là dịp để các đơn vị cập nhật thông tin, trao đổi những vấn đề liên quan đến chính sách thuế và tìm hiểu các giải pháp hỗ trợ quản lý hoạt động hợp tác xã.
Tại sự kiện, đại diện BADO đã tham dự, trình bày hệ sinh thái giải pháp phần mềm và dịch vụ hỗ trợ quản lý thuế, kế toán, bao gồm phần mềm quản lý, hóa đơn điện tử, chữ ký số và hỗ trợ kế toán - thuế. Bên cạnh phần trình bày, BADO còn trực tiếp tư vấn tại bàn, trao đổi và giải đáp nhu cầu của các HTX về ứng dụng công nghệ trong quản lý doanh thu, hàng hóa, hóa đơn, chứng từ và hoạt động kế toán.
Thông qua chương trình, BADO có cơ hội tiếp cận, lắng nghe những khó khăn thực tế của các HTX trong quá trình quản lý và thực hiện nghĩa vụ thuế. Đây cũng là dịp để BADO giới thiệu các giải pháp phù hợp, góp phần hỗ trợ các đơn vị chuẩn hóa dữ liệu, nâng cao hiệu quả quản lý và từng bước ứng dụng công nghệ vào hoạt động vận hành.
Quản lý thuế hợp tác xã cần được thực hiện đồng bộ với việc quản lý hoạt động, hóa đơn, chứng từ và sổ sách kế toán. Mỗi HTX cần xác định đúng nghĩa vụ thuế theo lĩnh vực hoạt động, loại giao dịch và khoản thu nhập phát sinh; đồng thời chủ động rà soát các chính sách miễn, giảm thuế nếu đáp ứng điều kiện.
Bên cạnh việc chuẩn hóa công tác kế toán, ứng dụng công nghệ giúp HTX kiểm soát hoạt động kinh doanh, quản lý hóa đơn và tổng hợp dữ liệu thuận tiện hơn. Đây cũng là cơ sở để hạn chế sai lệch thông tin và hỗ trợ quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế.
BADO cung cấp nhóm giải pháp và dịch vụ hỗ trợ thuế tổng thể, kết hợp phần mềm quản lý, hóa đơn điện tử, chữ ký số và hỗ trợ kế toán - thuế. Qua đó, HTX có thêm công cụ và sự đồng hành chuyên môn để từng bước chuẩn hóa quy trình quản lý, phù hợp với quy mô và nhu cầu thực tế.
Tìm hiểu giải pháp hóa đơn điện tử, chữ ký số và dịch vụ hỗ trợ kế toán - thuế BADO để được tư vấn giải pháp phù hợp, hỗ trợ quản lý hóa đơn và nâng cao hiệu quả vận hành HTX.
Có. HTX phải xác định và thực hiện các nghĩa vụ thuế phát sinh theo quy định hiện hành, căn cứ vào hoạt động, giao dịch và điều kiện áp dụng của từng đơn vị. Một số khoản thu nhập có thể được miễn thuế nếu đáp ứng điều kiện pháp luật.
Không. Nghĩa vụ cụ thể có thể khác nhau tùy loại hình hoạt động, hàng hóa hoặc dịch vụ cung cấp, giao dịch nội bộ và bên ngoài, phương pháp tính thuế cũng như điều kiện hưởng chính sách ưu đãi.
Có những khoản thu nhập của HTX nông nghiệp được miễn thuế TNDN theo Điều 4 Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15. Ví dụ, thu nhập từ sản xuất sản phẩm cây trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng, chế biến nông sản, thủy sản và sản xuất muối theo quy định. Ngoài ra, HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn cũng có chính sách miễn thuế đối với thu nhập thuộc phạm vi quy định.
Việc miễn thuế cần được xác định theo từng khoản thu nhập và điều kiện thực tế, không áp dụng mặc nhiên cho toàn bộ hoạt động của HTX.
Luật Hợp tác xã có quy định chính sách miễn, giảm thuế TNDN đối với thu nhập từ giao dịch nội bộ của HTX, liên hiệp HTX theo pháp luật về thuế TNDN. Tuy nhiên, HTX cần xác định đúng giao dịch nội bộ, thực hiện theo dõi, hạch toán và đáp ứng các điều kiện áp dụng tương ứng. Không phải mọi giao dịch với thành viên đều tự động được miễn thuế.
Không. Theo Nghị quyết 198/2025/QH15, việc thu và nộp lệ phí môn bài chấm dứt từ ngày 01/01/2026. HTX không phải tiếp tục nộp lệ phí môn bài cho năm 2026 và các năm tiếp theo.
HTX phải lập và sử dụng hóa đơn điện tử khi phát sinh hoạt động bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ thuộc trường hợp phải sử dụng hóa đơn theo quy định. Việc lập, quản lý và sử dụng hóa đơn cần tuân thủ Luật Quản lý thuế, Nghị định 254/2026/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn hiện hành.
HTX và liên hiệp HTX thực hiện chế độ kế toán theo Thông tư 71/2024/TT-BTC của Bộ Tài chính. Thông tư hướng dẫn về chứng từ kế toán, hệ thống tài khoản, ghi sổ và lập báo cáo tài chính, áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2025.
HTX nên chuẩn bị hồ sơ pháp lý, thông tin về hoạt động sản xuất, kinh doanh, dữ liệu doanh thu - chi phí, hóa đơn, chứng từ, sổ sách kế toán và hồ sơ chứng minh điều kiện hưởng ưu đãi thuế nếu có. Tùy tình hình thực tế, kế toán hoặc đơn vị tư vấn chuyên môn có thể yêu cầu bổ sung hồ sơ liên quan.
Bài viết liên quan
21/11/2026 35 lượt xem
21/11/2026 16 lượt xem
21/11/2026 12 lượt xem
20/11/2026 28 lượt xem
20/11/2026 24 lượt xem
20/11/2026 21 lượt xem
20/11/2026 19 lượt xem
20/11/2026 4 lượt xem
19/11/2026 35 lượt xem
Bài viết nổi bật
26/9/2026 92692 lượt xem
14/10/2021 58189 lượt xem
29/9/2026 30284 lượt xem
30/9/2026 19128 lượt xem
27/9/2026 18072 lượt xem
28/9/2026 15144 lượt xem
28/9/2026 13464 lượt xem
1/8/2026 9404 lượt xem
15/9/2026 9402 lượt xem
1/10/2026 6628 lượt xem
Dùng thử miễn phí phần mềm Bado để tối ưu quản lý cửa hàng ngay hôm nay
...
Bado có thể hỗ trợ gì cho anh/chị?
Tìm hiểu sản phẩm phần mềm, bảng giá..
Tiếp nhận, xử lý lỗi phần mềm..
Hỗ trợ tra cứu, xử lý nghiệp vụ & tư vấn 24/7
Anh/chị vui lòng để lại thông tin bên dưới